Tagarchief: opinie

Colleges vragen om interactie, geen afspeelknop

Geef een reactie

Deze opinie verscheen op 6 oktober 2025 in De Morgen.

In De Morgen van 2 oktober stond te lezen dat het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI) de UGent flink op de vingers heeft getikt omdat er geen lesopnames ter beschikking werden gesteld van een student die herstellende was van een kankerbehandeling. “Discriminatie,” oordeelde de geschillenkamer van het VMRI. Het artikel laat ook de Vlaamse Vereniging van Studenten aan het woord, want die is blij is met de uitspraak, omdat ze lesopnames wilt afdwingen. Het artikel verwijst ten slotte naar een Parlementslid van cd&v dat een wetsvoorstel indiende om van lesopnames een basisrecht te maken voor bepaalde groepen studenten. Ik hoop dat ze daarin niet slagen, want in de praktijk zal het erop uitdraaien dat alle studenten over die lesopnames zullen beschikken. Want: waar ligt de grens tussen niet naar de les kunnen komen en niet naar de les willen komen?

Uiteraard heeft deze herstellende student gelijk, en zou ik voor een lesopname zorgen. Maar wat te denken van de student die me mailde dat hij een inkomticket voor een pretpark op een specifieke datum cadeau had gekregen, en verwachtte dat ik via mail de voornaamste punten die in het college aan bod kwamen even wilde oplijsten.

In het openingscollege van één van mijn cursussen vorige week zat welgeteld 1 (één) student. Studenten gunnen je als docent al niet meer de kans om de meerwaarde van hoorcolleges aan te tonen. Omdat de universiteit wilt dat je als docent via het online onderwijsplatform aangeeft welke leermiddelen je ter beschikking stelt van de studenten, maken de studenten een inschatting. Vorig academiejaar verzorgde ik een cursus voor 120 studenten en gaf ik aan bereid te zijn lesopnames te maken als minstens de helft van de studenten naar de colleges zou komen. In het derde college haalde ik dat percentage al niet meer.

Op het einde van de cursus deed ik een bevraging en daaruit bleek dat het merendeel van de groep die aanwezig was alle, of bijna alle bijeenkomsten had bijgewoond. Kortom: het andere deel van de studenten kwam gewoonweg nooit naar de colleges. Lesopnames maken zorgt bovendien nog voor een eigenaardig fenomeen: studenten die voor zich uit zitten te staren in de les, ook al zeg je: “Dit is héél belangrijk!”. Toen ik één van die lethargische studenten aansprak, antwoordde deze dat hij daar zat om te luisteren. Studeren deed hij aan de hand van de lesopnames.

Docenten hebben evenzeer nood aan een publiek om te kunnen schitteren.

Door het verplicht maken van lesopnames faciliteren de universiteiten zelf het massaal wegblijven van de studenten. De meerwaarde van colleges bijwonen – leren nota nemen, gedachten uitwisselen, sociaal contact met andere studenten – wordt daardoor uitgehold. Het ideale hoorcollege is er één waar er ook interactie is met de studenten. Door het maken van een lesopname is de collegezaal geen safe space meer, en spreken studenten zich niet uit over sommige heikele onderwerpen die in mijn colleges aan bod komen. Ikzelf spreek me al helemaal niet uit over die onderwerpen, want ik heb geen zin om online op een compilatie met fragmenten uit mijn colleges te stoten.

Indien de studenten hun zin krijgen, voorspel ik dat veel docenten er uiteindelijk de brui aan zullen geven en dat ook zij gebruik gaan maken van die lesopnames om studenten een zelfstudiepakket aan te bieden. “Hier zijn slides, een cursus en lesopnames, we zien elkaar bij het examen. Veel succes.”

Ik moet trouwens een pluim geven aan de studenten uit die ene cursus waarin slechts de helft van de studenten de colleges (zónder lesopnames) bijwoonde: op een enkeling na was iedereen geslaagd. Geen lesopnames maken is bevorderlijk voor de zelfredzaamheid van de studenten. Ze zetten een ruilhandel op in lesnota’s of werken met een beurtrol, allemaal prima voor mij. Eén van die geslaagde studenten was trouwens top-dj Amber Broos. Ik heb de kans niet gekregen, maar ik had haar graag gevraagd wat zij ervan zou vinden dat van haar optredens opnames zouden worden gemaakt en ze als gevolg daarvan niemand voor zich uit de bol zou zien gaan? Wat ik daarmee wilde duidelijk maken is dat wij, docenten, evenzeer nood hebben aan een publiek om te kunnen schitteren.

Tom Waes, de kat met negen levens

Geef een reactie

Sven Pichal, Bart De Pauw, Eddy Snelders, Tom Waes … in de mediawereld tuimelden de afgelopen jaren wel wat vedetten van hun voetstuk. Iedere zaak is heel anders, maar allen pleegden ze strafbare feiten. Niemand verwacht dat Sven Pichal of Eddy Snelders nog ooit voor televisie zullen kunnen werken. Bart De Pauw werkt aan een rentrée via de theaterpodia, maar het is Tom Waes die het meest op clementie kan rekenen. Ik zie tien redenen waarom zijn zaak fundamenteel een ander verloop kent dan al die andere.

Tom Waes wéét dat als je zelf de verantwoordelijkheid draagt voor een crisis je je niet moet presenteren als een slachtoffer
  1. In de samenleving is er een grote tolerantie voor alcoholmisbruik. Tom Waes voerde in zijn verdediging op 25 mei 2025 in De Afspraak (VRT) en op 26 mei in Eva (NPO) aan dat hij zich niets meer van het voorval herinnert, dus dat de alcohol het van hem had overgenomen. Dit gebrek aan zelfcontrole wordt hem schijnbaar vergeven.
  2. Tom Waes heeft grootmoedig zijn straf aanvaard en zegt zelf geen enkel excuus te willen aanbrengen. Als presentator Bart Schols in De Afspraak een voorzet doet om uit te halen naar ‘de media’, die elk van bovenstaande zaken breed hebben uitgesmeerd, dan gaat hij daar niet op in. “Dat hoort erbij”.
  3. Tom Waes wentelt zich uitdrukkelijk niet in een slachtofferrol, maar trekt het boetekleed aan. Als je zélf duidelijk verantwoordelijkheid draagt in een crisis, is dat iets wat je inderdaad niet moet doen: in een slachtofferrol kruipen.
  4. Tom Waes biedt uitgebreid zijn excuses aan, toont duidelijk empathie voor de man die in de botsabsorbeerder zat waar hij op inreed, én voor alle ouders van verongelukte kinderen. Zijn gedachten zijn bij hen, en niet bij zijn eigen leed.
  5. Tom Waes neemt overduidelijk maatregelen om te vermijden dat een gelijkaardig incident zich in de toekomst nog eens zou voordoen. Hij zegt dat hij tot op het moment van de tv-interviews nog geen alcohol heeft aangeraakt. Bovendien gaat hij niet in beroep tegen het vonnis en zegt hij nooit nog een druppel alcohol te drinken als hij met de wagen moet rijden. Hij is voor zichzelf dus nog strenger dan de wet voorschrijft.
  6. Tom Waes doet wat de theorieën rond crisiscommunicatie suggereren om te doen (d.w.z. mortification + corrective action + compensation). Uit de tv-interviews blijkt opvallend dat zijn reactie spontaan is ontstaan, en er geen management of consultant aan te pas is gekomen. Met de tv-interviewers zijn er vooraf geen vragen uitgewisseld. Hij komt inderdaad erg authentiek over. Het is geen ingestudeerd nummertje van een acteur.
  7. Het incident past tot op zekere hoogte bij het imago van de onkreukbare Tom Waes: hij rijdt zijn oldtimer Porsche in de prak, draagt daarbij geen gordel, waardoor het een wonder is dat hij enkele maanden later weer rondloopt alsof er niets gebeurd is. Ook in zijn tv-programma’s toonde hij al aan dat hij een kat met negen levens is. Dit roept eerder bewondering op dan afkeuring. Elke mythe bevat ook betekenisvolle incidenten.
  8. Tom Waes had vóór het ongeval een bijzonder sterke reputatie opgebouwd en die fungeerde als een schild toen het noodlot toesloeg. Niet alleen zijn auto, maar ook die reputatie hebben flinke averij opgelopen. Door zijn snelle en slimme respons zal zijn reputatie zich weer herstellen. Merk ook het taalgebruik op: als het noodloot toeslaat, is dat iets dat je lijkt te overkomen.
  9. Hij komt zonder kleerscheuren uit het ongeluk, en zoals het er nu naar uitziet ook zonder kleerscheuren uit zijn samenwerking met de VRT en NPO. Bij de VRT heeft hij één van de riantste exclusiviteitscontracten uit de televisiegeschiedenis. Hopelijk staat er een bepaling in dat bij ondertekening er onberispelijk gedrag wordt verwacht. Mogelijk verdient dat artikel in zijn exclusiviteitscontract een update, of volgen er toch nog financiële repercussies.  
  10. Een crisis kan enkel zinvol zijn als er iets positiefs uit voortvloeit. Dat voelt Tom Waes uitstekend aan, door aan te geven dat hij zich zal inzetten voor sensibiliseringscampagnes en er mogelijk nog een programma rond verkeersveiligheid zal volgen. Op die manier weet hij de betekenis van de crisis 180 graden te draaien, tot iets helend, voor hem en de hele samenleving. Een crisis kan dus een veranderingsproces op gang brengen.

Ik schreef deze opinie als opvolging van het interview dat Max De Moor van De Standaard met me afnam naar aanleiding van de excuses van Tom Waes. Ze is verschenen in De Standaard van 30 mei 2025.